عباس رافعي/ کارگردان فيلم «کيميا و خاک» :
فقط براي مخاطب امروز فيلم نمي سازيم



* سيد حبيب قاآني
عباس رافعي، جزو فيلمسازاني است که فعاليت حرفه اي اش را از سال 75 با فيلم «راز مينا» آغاز نمود و تا به امروز هشت فيلم از جمله؛ «پروانه اي در باد»، «آفتاب بر همه يکسان مي تابد» و «تولدي ديگر» در کارنامه اش ثبت شده است، البته فاصله موضوع و فضاي فيلمهايش با خواسته مخاطب عام، باعث ناآشنايي مخاطب با سينماي وي شده است. او امسال در جشنواره بيست و هشتم با دو فيلم «کيميا و خاک» در بخش مسابقه و «بيگانگان» جزو پرکارترينهاست. به همين بهانه با وي به گفتگو پرداخته ايم که در ادامه مي خوانيد:
* از قرار معلوم «کيميا و خاک» به نسبت ديگر آثار شما فضاي جديدي دارد؟
** بله به نظرم فيلم «کيميا و خاک» کاملترين فيلم من است. من مطمئن هستم اين فيلم از جانب تماشاگران با اقبال مواجه مي شود و با آنها ارتباط برقرار مي کند بويژه اينکه از همه بازيگران اين فيلم چهره اي جديد نشان داده و آنها را با گريمي متفاوت جلوي دوربين برديم.
* کيميا و خاک درباره چيست؟
** کيميا و خاک قصه 5 نفر در پنج اپيزود است که در فضاي ملتهب آبان ماه سال 1357 درصدد هستند به آخرين پروازي که از ايران خارج مي شود، برسند اما در ادامه ماجرايي، سرنوشت اين افراد را به همديگر پيوند مي زند.
* چرا اين داستان را در 5 اپيزود قرار داديد؟
**براي اينکه مي خواستم جامعه و آدمهاي مختلف آن را در فيلم نشان بدهم. ما در فيلم آدمي را داريم که دوست ندارد انقلاب شود و در مقابل، گروهي مبارز را داريم که براي انقلاب تلاش مي کنند و يا زنداني سياسي که خانواده اش او را نمي پذيرند. در واقع مي خواستم برخي آدمهاي خاص جامعه را در آن شرايط خاص نمايش بدهم.
* چطور شد تصميم گرفتيد فيلمي با موضوع اوايل انقلاب بسازيد؟
** راستش فيلمنامه اي که داشتم درباره يک موقعيت خاص انقلاب يعني درآبان 57 بود که در آن هنوز هيچ چيز درباره سقوط شاهنشاهي معلوم نيست و جامعه فضاي ملتهب و ناآرامي دارد و از طرفي فرم پنج اپيزودي که در فيلمنامه در نظر گرفته شده بود، من را وسوسه کرد تا اين فرصت را از دست ندهم و آن فضا و فرم ساختاري را تجربه کنم. از طرفي من معتقدم ما فيلم را فقط براي مخاطب امروز نمي سازيم بلکه بايد آرشيو تاريخي در اختيار مخاطبان جهاني و آيندگان بگذاريم.
* ترکيب بازيگران از ابتدا به همين شکل بود يا گزينه هاي ديگري مد نظر داشتيد؟
** تقريباً همه آنهايي که مد نظرم بودند در فيلم حضور دارند، فقط امير آقايي، يک شخصيت ديگر فيلمنامه را دوست داشت و مي خواست در آن نقش حضور داشته باشد.
* چطور شد حامد بهداد را در نقش يک روحاني قرار داديد در حالي که چنين سابقه اي از او در بازيهايش وجود نداشت؟
** روحاني فيلم براساس شخصيت شهيد اندرزگو نوشته شده بود و در ابتدا بهداد به سختي راضي به بازي در اين نقش شد اما در نهايت فکر مي کنم يکي از بهترين بازيهايش را انجام داده است.
* درباره ديگر فيلمتان که در جشنواره حضور دارد، بگوييد؟
** «بيگانگان» اقتباسي از فيلم دکتر ژيواگو است که چون امکان وقوع اين فيلمنامه در ايران نبود ما آن را با بازيگراني بين المللي در لبنان و سوريه ساختيم. داستان اين فيلم از سال 1948 آغاز مي شود و قصه دختر و پسري را روايت مي کند که همديگر را دوست دارند و هنگام عزيمتشان به بندر حيفا دختر گم مي شود و بعدها مي فهمد که در فلسطين است و پسر به غزه مي رود تا او را پيدا کند، اما در نهايت اين جدايي 50 سال طول مي کشد. ما به بهانه جستجوي اين عشاق، تاريخ را روايت مي کنيم.
* چرا براي ساخت اين فيلم به سوريه رفتيد، مگر امکان ساخت آن در ايران نبود؟
** سوريه براي ساخت اين فيلم از همه لحاظ مناسب بود زيرا اين کشور هم مناظر بکر و دست نخورده دارد و هم مکانهايي دارد که تخريب شده است و مي توان براي فضاهاي جنگي از آن استفاده کرد. اگر مي خواستيم اين فيلم را در ايران بسازيم به اين راحتي نبود.