مشكلات "موزه" ها عتيقه شد!
سيد حبيب قاآني : روز جهاني موزه كه مي شود طبق معمول هرسال بازديد عموم مردم از موزه ها در كشورمان رايگان است،البته به اعتقاد كارشناسان مشكلي اصلي و عمده موزه ها در كشورمان بيش ازآنكه هزينه ورودي آن باشد بحث نا مطلوب بودن فضاي موزه ها و نبود جذابيتهاي بصري در آن است كه باعث شده هيچگاه بازديد از موزه جزو اولويتهاي سبد خانوارايرانيان نباشد، ايرانيهايي كه به داشتن سابقه تاريخي شهره هستند در شرايط رايگان شدن بازديد از موزه نيز رغبت آنچناني به تماشاي آثار به جا مانده از تاريخ خود ندارند در حاليكه حضور همين آثار در موزه هاي خارجي باعث بالا رفتن اعتبار و ميزان بازديدكنندگان آنها مي شود! به راستي دليل اين مساله چيست؟
* طرح ترويج فرهنگ بازديد از موزه ها
بدون شك موزه نقش حیاتی در جوامع بشری دارد چرا كه موزه ها از معدود مراكز حافظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند. هر یك از این اشیا در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می گویند زیرا اسناد معتبری از هنر، فرهنگ و تاریخ را ارایه
می دهند. اما شاید نخستین مشکل در این خصوص، عدم اعتقاد به توان فرهنگی موزهها باشد به عبارت دیگر مفهوم موزه و اهمیت آن برای بسیاری هنوز نا شناخته مانده است.
مديرکل موزه هاي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در اين باره به برنامه هاي سازمان اشاره مي كند و مي گويد: در راستاي لزوم توجه به آموزش دانش آموزان از سال هاي اوليه تحصيلي آنها در مورد اشياء موزه اي و تاريخي به عنوان بخشي از هويت و فرهنگ ملي جامعه و تبيين جايگاه آموزش و پرورش در اين امر، زنگ موزه در مدارس سراسر کشور نواخته مي شود و بازديد از آن رايگان است.
محمدحسين فرمهيني فراهاني افزود: هدف ما از اجراي اين طرح ترويج فرهنگ توجه دادن اقشار مختلف جامعه به بازديد از موزه ها و اختصاص بخشي از اوقات فراغت خانواده ها و فرزندانشان به اين امر است.
از سوي ديگر معاون فرهنگي و ارتباطات سازمان ميراث فرهنگي، صنايعدستي وگردشگري استان فارس نيز در اين باره مي گويد : بازديد از انواع موزهها درسطوح مختلف جامعهنيازمند فرهنگسازي بيشتر است.
امير سوداگران افزود: براساس آمارها، مردم ايران بيشتر علاقهمند بهديدن نقاط طبيعي وگردشگري و همچنين مكانهاي فرهنگي مانند آرامگاههاهستند كه دركنارآن، فرهنگ بازديد ازموزه را نيز بايد ترويج دهيم.
وي اضافهكرد: روز جهاني موزه، فرصت خوبي است تا با اطلاع رساني مناسب در اين راستا، موزهها را بيشتر براي مردم بشناسانيم و فرهنگ بازديد از موزه نيز بيشتر ترويج يابد.
* جايي براي نمايش آثار تاريخي كم است!
چند سال پيش ، طي تهيه گزارشي از زبان يك مقام مسئول شنيدم كه برخي آثار تاريخي به دليل نبود مكان مناسب جهت نمايش در انبارهاي نمناك و در داخل كارتن هاي ميوه نگهداري مي شوند و آرام آرام و با گذشت زمان اين آثار ناب تاريخي به دليل نبود امكانات و تجهيزات نگهداري از بين مي روند و جاي خود را به اثر ديگري مي دهند و از قرار معلوم اين چرخه همچنان ادامه دارد .
نكته جالب در اين مساله اين است كه بسياري از كشورهاي توسعه يافته براي پيدا كردن يك سابقه تاريخي براي خود انبارهايشان را مي گردند تا اثري را براي اثبات تاريخشان به نمايش بگذارند و ما در چنين شرايطي انبارهايمان پر از تاريخ !
زمانيكه اين مساله را با رييس سازمان ميراث فرهنگي كشور در ميان گذاشتيم ، وي آن را تاييد كرد و گفت: مشكل اصلي ما در اين زمينه وجود تعداد بالاي اشياي تاريخي در كشور و نبود فضا و امكانات لازم براي نگهداري و نمايش آنهاست، ما در مقوله نمايش آثار تاريخي نيز با مشكلاتي مواجه هستيم كه در كل فضاي مطلوبي براي ما نيستند.
اسفنديار رحيم مشايي تصريح كرد: سازمان برنامه اي در دست دارد تا بتواند فضاهاي بهتري را براي نگهداري و همچنين نمايش علمي و اصولي به دست بياورد، در اين زمينه مشكل بزرگ و اصلي ما تأمين منابع و اعتبارات است كه در صورت تأمين يا خريد تجهيزات و امكانات مورد نياز در بهترين شرايط آنها را نگهداري خواهيم كرد.
رئيس موزه ملي ايران نيز در گفتگو با خبرنگار ما در همين باره مي گويد: موزه ها در كشور ما با استاندارد هاي جهاني فاصله زيادي دارند و در بيشتر آنها از نظر سخت افزاري و نرم افزاري مشكلات فراواني وجود دارد كه كمبود فضاي فيزيكي يكي از آنهاست .
محمد رضا مهرانديش در ادامه با اشاره به شرايط فعلي موزه ملي مي افزايد: در حال حاضر بيش از 350 هزار اثر در انبار و گنجينه موزه ملي نگهداري مي شوند كه اگر بخواهيم گزيده اي از اين آثار را به نمايش بگذاريم، به 20 برابر فضاي فعلي نيازمنديم !
وي در خصوص شكل فعلي موزه ها در كشورمان نيز تصريح كرد: موزه هاي ما از نظر معماري داخلي و خارجي، نورپردازي و طراحي هاي ويژه شرايط مناسبي ندارند و در حال حاضر مخاطبان با رضايتمندي از موزه ها خارج نمي شوند .