ثبت خليج فارس در ميراث طبيعي يا معنوي يونسکو

 

سيد حبيب قاآني: امروز روز ملي خليج فارس است. از سه سال پيش با نامگذاري اش تأکيد و توجه بيشتر افکار عمومي را بر تاريخ آن به همراه داشته و شايد از همين طريق بتوان مانع قرار گرفتن عناوين جعلي بر روي آن شد.

چندي پيش رئيس هيأت مديره انجمن مفاخر معماري ايران با ارائه پيشنهادي به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، ثبت خليج فارس را در فهرست ميراث ملي کشور و کنوانسيون ميراث معنوي يونسکو خواستار شد.عليرضا قهاري در اين باره گفت : انجمن مفاخر معماري ايران به دنبال ثبت روز ملي خليج فارس در تقويم رسمي کشور، فعاليتهايي را در راستاي گسترش فرهنگ و شناخت خليج فارس در سالهاي اخير انجام داده است که از جمله آنها، دعوت از سازمانهاي اجرايي و سياستگذار براي گذاشتن نام «خليج فارس» بر پروژه هاي عمراني و فعاليتهاي ماندگار است.وي افزود: امسال انجمن مفاخر معماري ايران، نامه اي را براي رئيس جمهور به عنوان دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي تهيه و درخواست کرده است که خليج فارس به عنوان ميراث معنوي کشور ثبت شود تا از اين طريق زمينه ثبت جهاني آن فراهم آيد. براي ثبت در يونسکو، خليج فارس بايد ابتدا در سطح ملي به ثبت برسد تا مدارک و اسناد اين محدوده جغرافيايي و تاريخي براي اين سازمان بين المللي قابل قبول باشد.

* ثبت منظر فرهنگي -طبيعي خليج فارس

معاون ميراث فرهنگي سازمان گردشگري در گفتگو با خبرنگار ما درباره امکان ثبت خليج فارس به عنوان يک اثر طبيعي در ميراث معنوي گفت: آنچه در ميراث معنوي يونسکو ثبت مي شود، شامل يک سري آداب و آيين هاست و نمي توان عنوان خليج فارس را ثبت نمود.فريبرز دولت آبادي تصريح کرد: آنچه سازمان در حال پيگيري براي ثبت مي باشد، شامل منظر فرهنگي - طبيعي خليج فارس است.وي افزود: خوشبختانه تا به امروز مطالعات و بررسيهاي خوبي صورت گرفته و بزودي شاهد نتايج آن خواهيم بود.

* خليج فارس ثبت معنوي نمي شود!

از سوي ديگر، مدير کل دفتر ثبت آثار تاريخي، طبيعي و معنوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري نيز در گفتگو با خبرنگار ما در اين باره اظهار داشت: امکان ثبت خليج فارس به عنوان ميراث معنوي وجود ندارد، زيرا خليج فارس يک کالبد است و نمي توان آن را در ميان آثار غير ملموس ثبت نمود.مهندس وکيل تصريح کرد: خليج فارس يک مکان قلمداد مي شود و تا به امروز هيچ مکاني ثبت معنوي نشده است.وي با بيان اينکه خليج فارس متعلق به ديگر کشور هاي حاشيه اي آن نيز مي باشد افزود: مجاورت ديگر کشورها نيز مانع ثبت خليج فارس به عنوان يک اثر طبيعي براي ايران مي باشد و ما بايد به دنبال ويژگي منحصر به فرد که تنها متعلق به کشورمان مي باشد باشيم تا امکان ثبت وجود داشته باشد.مدير کل دفتر ثبت آثار تاريخي، طبيعي و معنوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در خصوص موارد محتمل براي ثبت اظهار داشت: ما در حال حاضر مشغول بررسي و مطالعه هستيم که در اين ميان جنگلهاي مانگرو قابليتهاي بالا براي ثبت در ميراث جهاني را نيز دارد.وي تصريح کرد: جنگلهاي مانگرو در طول سواحل قشم کشيده شده اند و به صورت جوامع کوچک و بزرگ گسسته يا پيوسته ديده مي شوند.

* ثبت خليج فارس در يونسکو شدني است

يک صاحبنظر امور بين المللي درباره ثبت خليج فارس در يونسکو اظهار داشت: در سطح يونسکو مسائل فرهنگي اند نه سياسي. بنابراين اگر به عنوان يک سوژه فرهنگي بخواهيم خليج فارس را مطرح کنيم، اين کار شدني است؛ اما اگر ثبت خليج فارس بار سياسي داشته باشد، به يونسکو مربوط نمي شود.حسين باهر در پاسخ به اين پرسش که عده اي معتقدند، خليج فارس گاهواره تمدن جهان و به نوعي خاستگاه بشر است و دريانوردي از آنجا آغاز شده، آيا اين موضوع در يونسکو قابل طرح است؟ توضيح داد: اين موضوع را در يونسکو مي توان مطرح کرد، يعني خليج فارس را با استفاده از خدمات فرهنگي که با نام آن انجام شده است، در قالب پرونده اي به يونسکو بفرستيم.وي تصريح کرد: براي ثبت خليج فارس در يونسکو، اين شدني است که ما بگوييم که اين محدوده جغرافيايي با اين نام، جايگاه فرهنگي برجسته اي دارد و خاستگاه خدمات فرهنگي براي بشريت بوده است. به علاوه، ما يک شاخصه فرهنگي اين منطقه را ثبت مي کنيم که بستر آن يک شخصيت حقوقي است و ديگر يک منطقه صرف طبيعي نيست. مدرس دانشگاه شهيد بهشتي اظهار داشت: يونسکو با مسائل فرهنگي در ارتباط است و محور مسائل آن صلح و آموزش، فرهنگ، گردشگري و عرفان است.بر اين اساس، همان طور که در جهان برخي مناطق بسترساز جنگ هستند، برخي مناطق نيز بسترساز صلح، آرامش و فرهيختگي اند، از جمله خليج فارس.

باهر درباره اينکه آيا در سازمان ملل به جز يونسکو بخش ديگري وجود دارد که خليج فارس را به روش ديگري در جهان بتوان ثبت کرد؟ توضيح داد: در يونسکو فقط ثبتهاي تاريخي و فرهنگي را داريم؛ اما کارهايي که جنبه سياسي داشته باشد، سازمان ملل آنها را تحت عنوان پروتکلهايي از انواع مختلف ثبت مي کند. پروتکلهايي براي درياها، آبهاي آزاد و آبهاي مشترک وجود دارند و کنوانسيوني نيز به نام حقوق دريايي وجود دارد و در اين حقوق دريايي، نام خليج فارس را مي نويسند.