كاوش در 151 هكتار تاريخ شهر سوخته
سيد حبيب قاآني: در شرايطي از پايان فصل كاوش يازدهم شهر سوخته زابل تقريباً يك سال مي گذرد كه چندي پيش و پس از وقفه اي طولاني، فصل جديد حفاري و كاوش با رفع مشكلات و تأمين اعتبارات آغاز شد.
* برنامه هاي فصل دوازدهم كاوش
سرپرست اداره كاوشگران شهر سوخته زابل در خصوص برنامه هاي فصل دوازدهم حفاري و كاوش شهر سوخته گفت: در اين فصل بخش گورستان و مسكوني شهر سوخته به مدت 50 روز مورد كاوش و حفاري قرار مي گيرد.
حسين سجادي افزود: براي مطالعه و تحقيق بهتر كارشناسان، همزمان با آغاز اين فصل از كاوشگري، پايگاه باستان شناسي شهر سوخته نيز ساماندهي شد.
سرپرست تيم كاوشگران شهر سوخته زابل، منظم كردن اشياي فلزي، چوبي، سفال، پارچه و مواد غذايي به دست آمده در 11 هفته حفاري گذشته را از مهمترين اهداف طرح ساماندهي پايگاه باستان شناسي بيان كرد.
وي افزود: شهر سوخته با 151 هكتار وسعت در 60 كيلومتري شهر زابل قرار دارد كه قدمتي پنج هزار ساله دارد و تاكنون در شهر سوخته آثار جراحي براي جمجمه، چشم مصنوعي و نخستين انيميشن و پارچه هاي كتان در فصلهاي قبلي كشف شده است.
سرپرست هيأت كاوش باستان شناسي شهر سوخته با بيان اين كه به طور كلي، امسال 500 متر را در شهر سوخته كاوش مي كنيم، گفت: بخشهايي كه اين فصل در آنها حفاري مي كنيم، يك محدوده 300 مترمربعي در گورستان، دو گمانه در بخش بناهاي يادماني و بخش مسكوني شهرند. البته در گورستان فقط به تعدادي گور فرسوده با تاريخ جديد تر برخورد كرديم و چون بسيار فرسوده هستند، در عمل، قابليت استفاده اطلاعاتي كمي دارند.
سيد منصور سيد سجادي ادامه داد: با تجربه اي كه داريم، به نظر مي رسد، اين بخش از گورستان كه حفاري مي كنيم، دو طبقه داشته باشد، يعني اگر گورهاي فرسوده برداشته شوند، گورهاي ديگري در لايه زيرين وجود دارند كه اميدوارم آنها اطلاعات بيشتري را در اختيار ما قرار دهند.
* كمبود اعتبار در فصل كاوش
اما سرپرست هيأت كاوش باستان شناسي شهر سوخته در خصوص علل تأخير در آغاز فصل كاوش اظهار داشت: امسال دوازدهمين فصل كاوش و پژوهش را در شهر سوخته به دليل وضعيت اعتباري و مشكلات پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري از نظر مالي، با تأخير بسيار زياد آغاز كرديم.سيد منصور سيد سجادي با اشاره به اين كه كاوش را با كمكهاي مالي استانداري سيستان و بلوچستان آغاز كرديم، ادامه داد: در اين فصل، كار در دو قسمت جداگانه انجام مي شود كه يكي از آنها به ساماندهي مواد فرهنگي و مادي مربوط مي شود كه در 11 فصل گذشته، جمع آوري شده و در انبارها نگهداري مي شوند.
مدير جديد پايگاه شهر سوخته نيز در خصوص علل تأخير در آغاز فصل كاوش به خبرنگار ما گفت: طبق برنامه قرار بود فصل دوازدهم در اوايل مهرماه آغاز شود كه به دليل تأمين نشدن منابع مالي، كار به تعويق افتاد.
دكتر موسوي حاجي افزود: متأسفانه پژوهشگاه ميراث فرهنگي در سال جاري به دليل مشكلاتي كه داشت نتوانست هيچ يك از برنامه هاي خود را حمايت مالي نمايد.
وي افزود: ما به دليل اين مشكلات و تأخير ايجاد شده، بودجه حفاري را از محل استان تأمين نموديم و نهايتا فصل كاوش را آغاز كرديم.
* نبود خارجي ها در فصل دوازدهم
در شرايطي بيش از 20 روز از آغاز فصل دوازدهم مي گذرد كه در اين فصل به دلايلي نا معلوم هيچ يك از هيأتهاي خارجي كاوش حضور ندارند.
يكي از كاوشگران شهر سوخته و تنها انسان شناس هيأت باستاني در گفتگو با خبرنگار ما در اين باره اظهار داشت: قرار نيست در هر فصل شاهد حضور خارجيها باشيم بلكه از كاوشگران خارجي براساس تخصصشان استفاده مي كنيم.
دكتر فروزانفر تصريح كرد: در فصل دوازدهم حداقل جمعيت هيأت باستان شناسي در شهر سوخته حضور دارند كه زمان كمي نيز در اختيارشان مي باشد.
وي با بيان اينكه سعي داريم از طريق انسان شناسي باستاني، مسائل جمعيتي، آسيب شناسي، جنسيت اسكلتها و چگونگي اندام را در شهر سوخته زابل مورد بررسي قرار دهيم، افزود: به نظرم اين مرحله از كاوش، يكي از فصلهاي بسيار حساس در حوزه انسان شناسي است و قصد داريم در پايان اين فصل به جمع بندي نهايي نزديك شويم.
* شهر سوخته در راه ثبت جهاني
بنابر آنچه كه مسؤولان پايگاه مي گويند شهر سوخته جزو برنامه هاي سازمان ميراث فرهنگي جهت معرفي به يونسكو جهت ثبت جهاني است.
مدير سابق پايگاه پژوهشي شهر سوخته در اين باره به خبرنگار ما مي گويد: گزارشهاي نخستين محوطه شهر سوخته براي آماده سازي پرونده اين محوطه باستاني در فهرست ميراث جهاني آماده شده است.
عليرضا خسروي افزود: پرونده اي كه آماده شده شامل اطلاعاتي از موقعيت اثر، تاريخچه، دوره هاي مهم و وضعيت فعلي آن، همچنين وضعيت مالكيت و ارتباط اين شهر از نظر معماري يا باور ها و انديشه ها با فرهنگ بشري است.
وي تصريح كرد: در واقع پرونده اي كه به يونسكو ارسال مي شود بايد داراي شاخصهاي مورد نظر براي ثبت جهاني اثر باشد كه خوشبختانه، «شهر سوخته» از جمله معدود آثاري است كه تمامي شاخصهاي مورد نظر يونسكو را براي ثبت داراست.
اما مدير جديد پايگاه شهر سوخته در اين باره اظهار داشت: ثبت جهاني شهر سوخته جزو برنامه هاي سازمان مي باشد اما تا به امروز اقدام جدي در اين زمينه انجام نشده است.