رئيس ستاد ساماندهي بيماران رواني مزمن سازمان بهزيستي ؛
شناسايي75 هزار بيمار رواني مزمن در كشور
* سيد حبيب قاآني
«بيماري رواني مشابه ساير بيماري هاست آيا وقت آن نرسيده كه فاصله ها را كم كنيم؟ » اين شعار امسال هفته بهداشت رواني درپانزدهمين سال برپايي اش در كشورمان است.
تغييرات سبك زندگي در دو دهه اخير موجب تخريب سلامت روان جامعه شده است،بنحوي كه از زندگي در محيط باز و خانه بزرگ و محله هاي خلوت به زندگي در آپارتمان هاي كوچك با جمعيت زياد رسيده ايم و ترافيك و استرس و آلودگي هوا و تورم و فشار اقتصادي موجب مشكلات زيادي شده است.
به بهانه قرار داشتن در هفته بهداشت رواني و با موضوع بررسي وضعيت طرح ساماندهي بيماران رواني مزمن طي فرصتي كه برايمان مهيا شد با دكتر عليرضا احمديه،رئيس ستاد ساماندهي بيماران رواني مزمن سازمان بهزيستي به گفت و گو پرداخته ايم كه حاصل آن را مي خوانيد:
*جناب دكتر احمديه، با تعريفي مشخص از بيماران رواني مزمن به ما بگوييد در طرح ساماندهي اين نوع بيماران قراراست چه اقداماتي انجام شود و در حال حاضر چه برنامه ها و نتايجي كسب شده است؟
** اجازه بدهيد در ابتدا اين توضيح را بدهم كه اختلالات اعصاب و روان و بيماريهاي رواني جدا از توسعه نيست. در جامعه اي كه به سمت توسعه مي رود معمولاً يكي از اختلالاتي كه در كنار ترافيك و آلودگي هوا وجود دارد اختلالات اعصاب و روان است، اما نحوه برخورد، پيشگيري و درمان و توانبخشي آنها مساله اي است كه يك برنامه كوتاه مدت و يك برنامه ريزي بلندمدت را در جاي خود مي طلبد.
در سالهاي گذشته بخاطر كمبود نيروهاي تخصصي و فني از اين موضوع به نحوي غفلت شده بود اما خوشبختانه طي چند سال اخير طرح تشكيل ستاد ساماندهي درمان و توانبخشي بيماران رواني مزمن در هيأت دولت به تصويب رسيد تا به وضعيت اين بيماران رسيدگي شود. اين بيماري در واقع شامل بيماراني مي شود كه بايستي طي يك درمان مستمر قرار بگيرند كه در صورت تداوم بيماري در يك دوره دو ساله و بوجود آمدن ناتواني و معلوليت اين بيمار با تشخيص كميسيون پزشكي سازمان بهزيستي يك بيمار رواني مزمن محسوب مي شود، اين بيمار پس از تشخيص،شامل دريافت برخي حقوق مي شود كه در بخش توانبخشي بايد اقداماتي براي آن صورت بگيرد، كه بنظر بهترين گروهي كه مي توانند بحث توانبخشي را براي فرد بيماررواني مزمن انجام دهد خانواده وي مي باشند كه اين مسأله جزو اصول و سياست هاي سازمان از سال گذشته بوده كه در رأس اهداف و راهبردهايي همچون اهميت دادن به خدمات مراكز روزانه توانبخشي و درمان بيماران رواني مزمن و به توانبخشي در خانواده بيماران قرارگرفته است.
* در حال حاضر در طرح ساماندهي چه تعداد بيمار تحت پوشش قرار گرفته شده اند؟
** ما در حال حاضر حدود 75 هزار بيمار رواني مزمن را در سطح كشور شناسايي كرده ايم كه از اين تعداد حدود 32 هزاربيمار تحت پوشش خدمات بهزيستي قرار گرفته اند اما هنوز ما بيش از 40 هزار بيمار رواني مزمن پشت نوبت داريم كه اين نيازمند يك اعتبار قابل توجه است ضمن اينكه هزينه توانبخشي بيماران رواني مزمن معمولاً از هزينه توانبخشي سالمندان و معلولين ديگر كمي بيشترمي باشد كه اين بخاطرنوع تيم تخصصي و خدماتي است كه به اين بيماران بايد داده شود. لذا نيروهايي براي اين جريان نيازمنديم كه قاعدتاً بايستي كمترين هزينه هاي آنها تأمين شود و اين وظيفه ستاد ساماندهي بيماران رواني مزمن است كه اين منابع را براي مراكزغيردولتي و خانواده هايي كه قصد توانبخشي اين بيماران را در منزل دارند بايد فراهم نمايد.
* چه برنامه هايي براي توانمند سازي اين بيماران درآينده مدنظر داريد؟
** از ابتداي آبان ماه در شش استان كشور طرح توانمندسازي با عنوان مهر رضوي را با هدف بازتواني اين بيماران اجرا خواهيم كرد كه در اين طرح يك خير، سرپرستي معنوي يا حمايت مادي و معنوي از يك يا چند بيمار رواني را برعهده مي گيرد و به اين ترتيب بيمار مذكور از نظر نيازهاي عاطفي و مادي تا حدود زيادي تأمين و از نظر روحي بهبود نسبي مي يابد. ما اين طرح را به دنبال اجراي موفق طرح ابتكاري كارشناسان مركز توانبخشي خيريه بيماران رواني مزمن رضويه در مشهد كه ابتدا با نام طرح شقايق بود به منظور فراگيرسازي آن در كشور اجرا مي كنيم و اعتبارات لازم براي اجراي آن از سوي وزارت رفاه تأمين شده است.
* جناب آقاي دكتر !براي اجراي طرح ساماندهي نياز به اعتباري وجود دارد كه براساس آن بتوان مرحله مداوا استمرار پيدا كند در حال حاضر وضعيت اعتبارات ستاد چه ميزان است و به چه مقدار بودجه نيازمند مي باشد؟
مسؤولان قبلي ستاد ساماندهي زحمات زيادي در طرحريزي و كسب اعتبارات اجراي اين طرح انجام دادند اما معتقدم اين افزايش اعتبار هر چقدر مبلغ بسيار قابل توجهي بوده بازهم نيازمند يك حركت قوي تر مي باشد، ما در اين زمينه سعي كرده ايم اعتبارات را بصورت منطقه اي از منابعي كه مي توانيم آنها را كسر كنيم و به اين قسمت اضافه كنيم تا بتوانيم اعتبارات اين بخش را صد درصد افزايش دهيم چرا كه افراد پشت نوبت اين طرح انسانهاي توانمندي هستند كه به راحتي با توانبخشي و توانمندسازي خود وخانواده شان به راحتي به آغوش جامعه باز گردند و به نيروهاي بالفعل جامعه اضافه شوند.
* من پاسخ سوالم را در خصوص ميزان اعتبار و بودجه مورد نيازتان كسب نكردم؟
** اعتبار ما در سال جاري فعلاً دوازده و نيم ميليارد تومان است كه قاعدتاً از بند «ب» تبصره 15 هم احتمالاً به آن اعتباري اضافه خواهد شد كه ميزانش هنوز مشخص نشده است و اميدوارم بتوانيم بازهم به آن بودجه اضافه كنيم. ولي حتي اگر اين بودجه افزايش صد درصدي پيدا كند بازهم براي گسترش جا داريم.
* آيا مراكز توانبخشي در سطح كشور افزايش پيدا خواهند كرد؟
ما در بعد مراكز روزانه، پيگيري و مراقبت در منزل يا همان تيمهاي سيار و در بخش توانبخشي در خانواده حتماً امسال اين گسترش را خواهيم داشت.
* ستاد چه برنامه هايي را جهت تسهيل در بازگشت اين بيماران به آغوش خانواده خود مدنظر دارد؟
** ما در اين بخش دو بحث داريم يكي شامل بيماراني مي شود كه در مراكز هستند و بايد به آغوش خانواده برگردند و يكسري بيماراني كه در خانواده هستند ولي اقدام مشخصي براي آنها صورت نگرفته است. ما امسال مبلغ كمك هزينه توانبخشي و حمايتي بيماران رواني مزمن را افزايش داده ايم تا در انجام مسايل فوق برنامه آموزشي، حرفه اي و اجتماعي هزينه كرده تا اين افراد در خانواده توانمند شوند.
* مبلغ كمك هزينه توانبخشي چه ميزان است؟
** مبلغ 50 هزار تومان ماهيانه براي تامين هزينه هاي نگهداري،خريد خدمت توانبخشي داده مي شود و مابقي آن تا سقف 72 هزار تومان براي هزينه خدمات فوق برنامه پرداخت مي شود.
*آيا ستاد برنامه خاص حمايتي يا تسهيلاتي را بعد از توانمند شدن بيماران در نظر دارد؟
** سازمان بهزيستي كشور در ابعاد حمايتي فعاليت مي كند، اينكه حوزه توانبخشي بصورت مستقيم در حوزه ايجاد اشتغال كار كند امكان پذير نيست.
