روز جهاني عصاي سفيد
به دنبال عصايي براي «عصاي سفيد»
سيدحبيب قاآني
تلاش براي عادي كردن زندگي معلولان در جامعه از جمله مسايلي است كه به سالهاي اوايل قرن بيستم باز مي گردد و مي توان در اعلاميه هاي جهاني همچون حقوق كودك، پيمان جهاني معلولان، حقوق بشر و حقوق معلولان ذهني و جسمي نشانه هاي آن را يافت.
در سال 1950، سازمان آموزشي، علمي، فرهنگي ملل متحد(يونسكو) و شوراي جهاني نابينايان در جلسه اي مشترك، قانون «عصاي سفيد» را بررسي و تصويب كردند و روز 15 اكتبر برابر با 23 مهرماه را روز جهاني «عصاي سفيد» يا روز جهاني «ايمني نابينايان» اعلام نمودند.
بدون شك نگرش جامعه نسبت به روشندلان و همچنين برداشت آنها نسبت به خود كه طبعاً متأثر از برخورد جامعه و فرهنگ حاكم است، نقش بسيار مهمي در چگونگي تشكيل انگيزه ها، توسعه و رشد استعدادهاي نابينايان دارد.
در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران نيز هر چند به صراحت نامي از افراد معلول برده نشده، اما اصول بسياري را در آن مي توان يافت كه به نوعي از حقوق معلولان حمايت كرده است.
تاكنون در قوانين مختلفي كه به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده، مواردي به معلولان اختصاص يافته كه از آن جمله مي توان به قانون تشكيل سازمان بهزيستي، قانون الزام سازمانهاي دولتي به استخدام 3 درصد معلولان و نيز قانون تشكيل سازمان آموزش و پرورش استثنايي اشاره كرد، اما آنچه كه در اين ميان اهميت داشت فقدان قانوني جامع در اين زمينه بود كه با تصويب قانون جامع حمايت از حقوق معلولان اين نقيصه نيز برطرف شد.
ويژگي مثبت قانون حمايت از معلولان «جامعيت» آن است، زيرا براساس آن مسايلي همچون مسكن، آموزش، بهداشت و بويژه استخدام كه هميشه جزو دغدغه هاي جامعه معلولان و خانواده آنان بوده به خوبي در اين قانون ديده شده است.
اما آيا قوانين همان گونه كه تصويب مي شوند اجرا مي گردند؟ واقعيت اين است كه تنها تعهدداشتن به يك اصل قانون باعث حل بسياري از مشكلات معلولان مي شود، ولي اين مسأله هيچگاه مورد توجه قرار نمي گيرد همانطور كه با گذشت چند سال از تصويب و اجراي قانون جامع حمايت از معلولان مشكل استخدام نابينايان در مراكز دولتي پا برجاست.
در حال حاضر به نظر مي رسد اشتغال بزرگترين مشكل نابينايان است و به دليل اهميت اين موضوع سازمان بهزيستي معاونت اشتغال را در مجموعه خود جهت رسيدگي به اين امور ايجاد كرد مسأله اي كه پيشتر در معاونت توانبخشي دنبال مي شد.
چندي پيش در جايي خواندم كه از زمان شروع قانون جامع حمايت از معلولان و علي رغم وجود ماده 7 اين قانون درخصوص اختصاص سه درصد از مجوزهاي استخدامي دولت براي جذب معلولان، تنها ده نفر از نابينايان به استخدام ادارات دولتي در آمده اند و همچنان اين قشر از جامعه كه چيزي در حدود 350 هزار نفر مي باشند با مشكلات عديده خود دست و پنجه نرم مي كنند.
از سوي ديگر، اگرچه 3 درصد مجوز استخدام براي معلولان حركت در خور توجهي بوده اما مشكل اين است كه سازمانهاي دولتي تنها افراد داراي مدرك ليسانس را استخدام مي كنند و اين مسأله براي معلولان و بويژه نابينايان كه اكثراً ديپلم يا زيرديپلم هستند مشكل ساز شده است.
متأسفانه در حال حاضر بايد پذيرفت كه با گذشت چند سال از ابلاغ قانون جامع حمايت از معلولين هنوز بسياري از سازمانها در بحث استخدام معلولين كوتاهي مي كنند و بهانه افزايش بار مالي را مطرح مي سازند كه در مجموع اين دلايل بيشتر از آنكه منطقي باشد بهانه جويي هايي است كه براي نابينايان كاربردي ندارد و همين مسايل باعث شده جامعه معلول در كشور ما هنوز از يك حمايت همه جانبه علي رغم وجود كميته امداد، بهزيستي و وزارت رفاه برخوردار نباشد و نياز به يك متولي قوي تر احساس شود.
روز عصاي سفيد فرصت مغتنمي براي بررسي مسايل و مشكلات اين قشر از جامعه است.
در شرايطي كه معلولين و بويژه نابينايان از نحوه اجراي قانون جامع حمايت از حقوق معلولان و بخصوص اجراي ماده اختصاص سه درصد از سهميه استخدام ناراضي هستند بايستي به دنبال راهكارهاي اساسي جهت ضمانت اجرا و رفع مشكلات بود، بدون آنكه لحظه اي بتوان از آن چشم پوشي نمود.
