قل قل قليان قدغن!
در شرايطي طرح ضربتی جمع آوری قلیان ها از مراكز تفریحی و سنتی با همكاری وزارت بهداشت و نیروی انتظامی از 24 آذر در تهران و از اول دی در سراسر كشور اجرا می شود كه قليان را يكي از نشانه هاي زندگي سنتي ايرانيان مي دانند .
قديمي ترين ذكري كه از قليان در ادبيات فارسي شده، اين رباعيها از اهلي شيرازي است كه در سال 942 هجري قمري در گذشته است.
قليان ز لب تو بهره ور مي گردد ني در دهن تو نيشكر مي گردد
بر گرد رخ تو دود تنباكو نيست ابريست كه بر گرد قمر مي گردد
بنابراين مي توان گفت كه در سال 942، يعني 29 سال پس از ورود پرتقاليها به خليج فارس، قليان كشيدن در ايران رواج يافته است.قليان وسيلهاي كاملاً جديد و ابتكاري بود، و اروپاييان از آن هيچ گونه اطلاعي نداشتند. اين بياطلاعي را ميتوان از شرحي كه تاورنيه از قليان داده اند درك كرد.
تاورنيه مي نويسد: ايرانيان تنباكو را با دستگاهي كاملاً اختصاصي ميكشند. در كوزه گلي دهان گشادي به قطر سه انگشت، تنه قلياني از چوب يا نقره كه سوراخي در وسط دارد قرار مي دهند، و بر سر آن مقدار تنباكوي نمدار با كمي آتش مي گذارند، و در زير قليان سوراخ ممتدي است كه، در حالي كه نفس را بالا مي كشند، دود تنباكو با شدت از امتداد سوراخ پايين آمده و داخل آب كه به رنگهاي مختلف مي آميزد داخل ميشود. اين كوزه مرتباً تا نصفه آب دارد. دود كه در آب است به سطح مي آيد و هنگاميكه نفس را بالا مي كشند، از ني قليان دود به دهان وارد ميشود. به واسطه آبي كه به قليان مي ريزند دود تنباكو تصفيه مي شود و كمتر ضرر مي رساند. والا با اين همه قليان كه ميكشند، مقاومت براي آنها غير ممكن است. ايرانيان زن و مرد، به طوري از جواني عادت به كشيدن تنباكو كرده اند، كه كاسبي كه بايد روزي پنج شاهي خرج كند، سه شاهي آن را به مصرف تنباكو ميرسانند. ميگويند اگر تنباكو نمي داشتيم چطور ممكن بود كيف و دماغ داشته باشيم...
بنظر مي رسد اجراي اين طرح آنهم حساب نشده و غير كارشناسي نه تنها باعث بروز انتقادات و اعتراضات بويژه از سوي اتحادیه قهوه خانه داران شده است از سوي ديگر باعث ايجاد اماكن و مراكز زير زميني عرضه قليان بخصوص براي جوانان شده است . يكي از سايت در مطلبي با اشاره به وجود چنين مراكزي مي نويسد : پس از جمع آوري قليان ها و بستن قهوه خانهها از سوي نيروي انتظامي، برخي افراد با سوءاستفاده از اين امر پاركينگ منازل مسكوني خود را به قهوه خانه و ارائه قليان به مشتريان خاص تبديل كرده اند. اين گزارش حاكي است مشتريان اين قهوه خانهها عموما پسرها و دختران جوان هستند كه البته فقط با رابطههايي چون وساطت، پارتي بازي و آشنايي مي توانند به اين مكانها براي كشيدن قليان مراجعه كنند.گفتني است مبلغ استفاده از قليان در اين اماكن 1500 تومان مي باشد.
متن كامل درhttp://www.qudsdaily.com/archive/1386/html/10/1386-10-23/page62.html#0
