دونده در بلندترين شب سال
نمي دانم به چه مناسبت ، ولي برنامه صدفيلم شبكه سه، اين هفته جمعه «دونده» امير نادري را مي خواهد پخش كند ، اثري قابل توجه از سينماي ايران كه پس از سالها مجدداً پخش مي شود .
شايد همين ويژگي بهانه پخش فيلم باشد بدون شك اميرنادري يكي از بهترينها و صاحب فكر ترين هاي سينماي ايران است كه علي رغم مهاجرتش هنوز هيچ كس نتوانسته جاي خالي او را در سينماي ايران پر كند
امير نادري كارگردان جنوبي سينماي ايران كه هماكنون در آمريكا به كار خود ادامه ميدهد با ساخت فيلمهايي چون دونده، ساز دهني و تنگنا از بنيانگذاران سينماي نوين ايران به شمار ميآيد.
نادري متولد ٢٥ مرداد ماه ١٣٢٤ در آبادان است و از دوازده سالگي با تماشاي فيلمهاي خارجي در سينماي آبادان به سينما علاقه پيدا كرد. آشنايي و پيوندش با سينما از فروش تخمه در سينما آغاز شد و با خريد و فروش بليت و بعد آپاراتچي شدن ادامه پيدا كرد. به دليل علاقهاش به عكاسي و آشنايياش با عليرضا زريندست به عكاسخانهها و استوديوهاي فيلمسازي راه پيدا كرد و فعاليت در سينما را با عكاسي صحنههاي فيلم قيصر در سال ١٣٤٨ آغاز كرد. در سال ١٣٤٩ نيز براي فيلمهاي حسن كچل و پنجره عكس گرفت. او سپس به مدت شش ماه به لندن رفت و پس از بازگشت به ايران در سال ١٣٥٠ فعاليت فيلمسازي را با فيلم خداحافظ رفيق به عنوان كارگردان و نويسنده آغاز كرد. در سال ١٣٦٦ بعد از كارگرداني دونده (١٣٦٣) و انتقادات تند نويسندگان سينمايي از آن و برخي مسائل ديگر به آمريكا مهاجرت كرد و كار فيلمسازي را در آنجا ادامه داد. از معروفترين آثارش در هجرت ميتوان به منهتن از روي شماره (١٩٩٣) اشاره كرد.
درفيلمهاي نادري بيشتر شخصيتهاي محوري، تنها به فكر خود و موقعيت و پيشرفت و ترقي خود هستند و به نوعي هيچ گونه وفاداري خاصي نسبت به ديگران ندارند. نادري شايد به اين دليل كه تمام زندگي يعني سرمايه و دارايياش را وقف سينما كرده، نميخواهد كه با تداوم ارتباط با افراد مختلفي كه به زعم او هيچ ثمرهاي برايش ندارند، فرصتي را كه ميتواند به سينما بپردازد، از دست بدهد هدف غايي او سينماست. براي نادري مهم نيست كه آن چيزي كه ديگران دوست دارند ببينند را بنويسد به همين لحاظ است كه نوجوانهاي تنهاي داستانهاي او بكر، صميمي و دوست داشتني هستند و نيز به همين دليل است كه نوشتهها و فيلمهاي او مانند كسي نيست جز خودش. زيرا او تجربههاي زندگيش را با كسي مشترك نيست.
از نكات جالب فيلم ، بازي ماندگار مجيد نيرومند به نقش اميرو است او بخاطر ايفاي همين نقش در آن سال مردود شد ولي بازيش جزو ماندگار ترين نقش هاي بازيگري در سينماي ايران شد.
